İddet Müddetinin Kaldırılması Usulü

Genel Bakış

İddet (Bekleme) Müddeti, evliliğin sona ermesinden sonra kadının başka bir evlilik yapabilmesi için beklemesi gereken süreye verilen isimdir. Bu süre kanunda 300 gün olarak düzenlenmiştir. Buna göre evliliği sona eren kadın 300 gün geçmedikçe başka bir evlilik yapamaz. Bu düzenleme sadece kadın için getirilmiş olup erkek için böyle bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bu sürenin beklenmesinde evliliğin boşanma ile sona ermesi şart değildir. Evliliğin; boşanma dışında kocanın ölümü veya evlenmenin iptali gibi sebeplerle sona ermesi durumunda da bu süre beklenir. Kanunun 300 günlük bir süreyi kabul etmesinin nedeni, kadının bilimsel olarak en geç böyle bir sürede doğum yapabileceğinin kabulünden kaynaklanmaktadır. Ancak bu süre kesin bir süre olmayıp kaldırılması mümkündür.

TMK 132. Maddesinde “Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün geçmedikçe evlenemez. Doğurmakla süre biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır.” Hükmü düzenlenmiştir.

Yasal düzenleme gereği, kadının doğum yapması durumunda iddet müddeti kendiliğinden kalkar. Bu durumda kadın 300 gün beklemeden ve mahkeme kararına ihtiyaç duymadan yeniden evlenebilir.

Bununla birlikte evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde yeniden evlenmek isteyen kadın mahkemeye başvurarak iddet müddetinin kaldırılmasını talep edebilir. Mahkeme tarafından kadının hamile olmadığı tespit edildiğinde iddet müddeti kaldırılır.

Bu durumun istisnası kadının boşandığı eşi ile tekrar evlenmesidir. Böyle bir durumda aslında iddet müddetinin kaldırılması kararı gerekmemesine rağmen uygulamada evlendirme memurlukları zorluk çıkartarak iddet müddetinin kaldırılması kararı talep etmektedir. Bu sebeple kadın eski eşiyle evleneceğini beyan ederek mahkemeye başvurduğunda mahkeme tarafından kadının hamile olup olmadığına bakılmaksızın iddet müddeti kaldırılmaktadır.

Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 26. Maddesinde “Kadının bekleme süresi, mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.” hükmü düzenlenmiştir. Yasal düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, iddet müddetine ilişkin 300 günlük sürenin başlaması için mahkeme tarafından boşanma veya evliliğin iptali kararı verilmesi yeterli değildir. Sürenin başlaması için verilen kararın kesinleşmesi gerekmektedir.  Zira boşanma kararının kesinleşmesine kadar yasal olarak kadın ve erkek hala evli sayılmaktadır.

İddet müddeti soybağının karışmaması adına getirilen yasal bir düzenlemedir. Kanun koyucunun bu şekilde düzenleme yapmasının amacı evliliği sona eren kadının olası bir hamileliğinde doğacak olan çocuğun soybağının belirlenmesidir.

TMK 285. Maddesinde “Boşanmadan sonra 300 gün içerisinde doğan çocuğun babası kocadır.” hükmünü getirerek iddet müddetini babalık karinesine bağlamıştır. Boşandıktan sonra iddet müddetinin kaldırılmasına ilişkin dava açmayan bir kadının 300 gün içerisinde doğum yapması halinde eski koca çocuğun babası sayılır.

Şayet çocuğun babası eski koca değilse dahi, çocuk kanun gereği eski kocanın nüfusuna kaydedilir. Bu durumda yapılması gereken babalık davası veya soybağının reddi davası açılarak çocuğun gerçek babasının nüfusuna geçmesinin sağlanmasıdır.

Görevli Mahkeme

İddet (Bekleme) Müddetinin kaldırılmasına ilişkin dava 4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun’un 4. Maddesi gereğince Aile Mahkemesinde açılmalıdır.

Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde 4787 Sayılı Kanunun 2/2. Maddesi gereğince Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir.

Yetkili Mahkeme

Açılacak davada yetkili mahkeme HMK 384. Maddesi gereğince kadının oturduğu yer mahkemesidir.

Husumet

İddet müddetinin kaldırılması davası, HMK 382/2(b)-4 Maddesi gereğince çekişmesiz ve hasımsız dava türüdür. Bu sebeple de açılacak davada davalı taraf bulunmaz.

Açılacak Dava

Evliliğinin sona ermesinden itibaren 300 gün geçmeden yeniden evlenmek isteyen kadın bulunduğu yerdeki aile mahkemesinde iddet müddetinin kaldırılması davası açmalıdır.

Açılan dava üzerine mahkeme tarafından davacı kadın hastaneye sevk edilerek hamile olup olmadığına dair rapor aldırır. Hastaneden alınan rapor neticesinde kadının hamile olmadığı tespit edilirse mahkeme tarafından iddet müddetinin kaldırılmasına karar verilir. Mahkemenin verdiği karar üzerine kadın 300 gün beklemesine gerek olmaksızın yeniden evlenebilir.

Kadının hastane raporu neticesinde hamile olduğu tespit edilirse bu durumda mahkeme iddet müddetini kaldırmaz. Böyle bir durumda TMK 132/2. Maddesi gereğince doğum ile süre kendiliğinden sona erer.

Şayet mahkemeye başvuran kadın tekrar eski eşiyle evlenecekse bu durumda mahkeme tarafından herhangi bir rapor alınmaksızın kadının eski eşiyle evlenmesi için iddet müddetinin kaldırılmasına karar verilir.

Web sitesindeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Coşkun MERİÇ’e aittir.  Sitedeki makalelerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.